Przepisy babci

Do których świąt należą dania

Wigilia. Kapustnica, czyli kapuśniak z kiszonej kapusty, trafia w wielu słowackich rodzinach na wigilijny stół. Jej wersja różni się w zależności od regionu i rodziny – gdzieniegdzie gotuje się ją z grzybami i kiełbasą, gdzie indziej ze śmietaną albo z suszonymi śliwkami. Na stole jest też ryba z sałatką ziemniaczaną i bobáľky z makiem, które w niektórych regionach nazywane są opekance albo pupáky. Więcej przepisów jest w zbiorze Przepisy na kolację wigilijną.

Dzień świętego Marcina. Na świętego Marcina, 11 listopada, na Słowacji piecze się gęś. Gęś świętomarcińską podaje się z duszoną kapustą i plackami lokše – cienkimi podpłomykami z ciasta ziemniaczanego, pieczonymi na suchej płycie.

Karnawał. Okres od Trzech Króli do Środy Popielcowej to czas zabaw i słodkich smażonych wypieków. Fánky, czyli faworki z ciasta na żółtkach, smaży się na złoto i posypuje cukrem pudrem.

Boże Narodzenie i Wielkanoc. Makowiec i orzechowiec z ciasta drożdżowego piecze się głównie na święta.

Z kapusty, ziemniaków i mąki

Z kiszonej kapusty oprócz kapuśniaku gotuje się gulasz segedyński z wieprzowiną i kwaśną śmietaną oraz strapačky – haluszki wymieszane z duszoną kapustą i boczkiem.

Fučka i chamuľa to gęste puree ziemniaczane – pierwszą zagęszcza się mąką, drugą kaszą manną – i obie podaje się z przysmażoną cebulką. Pasuje do nich szklanka zsiadłego mleka.

Skwarki zostają po wytopieniu słoniny na smalec. Zmielone dodaje się do ciasta drożdżowego, które kilka razy się składa i wałkuje, dlatego pagacze ze skwarkami są warstwowe. Piecze się też pagacze z bryndzą i skwarkami.

Bryndza. Słowacka bryndza jest w Unii Europejskiej chroniona jako oznaczenie geograficzne. Nadziewa się nią też pierogi z ciasta bez drożdży, a słodkie pierogi z twarogiem albo powidłami podaje się z masłem, zrumienioną bułką tartą i cukrem.

Vyskoč z vody („wyskocz z wody”) to maślane ciasto drożdżowe, które nie wyrasta w cieple pod ściereczką, ale zanurzone w misce z wodą. Kiedy jest gotowe, samo wypływa na powierzchnię.

Słodkie obiady

Na słowackim stole są też słodkie dania główne: kluski na parze z powidłami i makiem, makaron z makiem, ziemniaczane kluski šúľance, drożdżowe bułeczki dukatowe z sosem waniliowym albo kasza manna z kakao. Trhanec to gruby naleśnik z pianą z białek, który jeszcze na patelni rwie się na kawałki. Makaron z twarogiem robi się na słodko i na słono z boczkiem.

Prívarok i zupy na kwaśno

Prívarok to gęste danie z warzyw, ziemniaków albo roślin strączkowych, zagęszczane zasmażką lub kwaśną śmietaną oraz doprawiane octem i koperkiem. W ziemniakach na kwaśno ocet dodaje się dopiero na końcu, inaczej ziemniaki zostałyby twarde. Prívarok z dyni z koperkiem dusi się bez wody we własnym soku. Na podobnej bazie gotuje się też kwaśną zupę koperkową z jajkiem w koszulce.

Do czystych zup pasują kluseczki z kaszy manny, robione z masła, jajka i kaszy. Królika w sosie śmietanowym dusi się z warzywami korzeniowymi i podaje z kluskami. Z ciasta drożdżowego jesienią piecze się ciasto z gruszkami i kruszonką.

Przepisy z nazwą regionu

Niektóre przepisy noszą nazwę regionu albo miasta: orawska zupa z kapusty, drożdżowe kapustníky z Zahoria, drożdżówki z Sabinova, chamuľa z Detvy oraz makowiec i orzechowiec według przepisu z Račy. Brakuje tu tradycyjnego dania, które gotuje się u ciebie w domu? Napisz do nas.