Co ugotować na św. Marcina: plan obiadu, by gęś, loksze i kapusta były ciepłe naraz

Wieczorem przed dniem św. Marcina osuszamy gęś, nacieramy ją solą z kminkiem i zostawiamy na noc w lodówce bez przykrycia – skóra obeschnie i po upieczeniu będzie bardziej chrupiąca. Gotujemy ziemniaki w mundurkach na loksze, obieramy je i zostawiamy do rana do ostygnięcia. Z ciepłych ziemniaków ciasto byłoby kleiste i wymagałoby więcej mąki.

Wcześniej możemy też udusić czerwoną kapustę z jabłkiem i winem albo słodko-kwaśną białą kapustę, a następnego dnia tylko ją podgrzać. Jeśli chcemy podać także wypieki, rogaliki na św. Marcina z makiem lub drożdżowe gąski na św. Marcina również pieczemy dzień wcześniej.

• 8:30 – gęś nadzianą jabłkami i cebulą wkładamy pod przykryciem, piersią w dół, do piekarnika nagrzanego do 160 °C.
• 10:00 – odwracamy gęś piersią do góry, polewamy sosem z pieczenia, a wytopiony tłuszcz zlewamy do kubka. Polewamy ją mniej więcej co 40 minut.
• 11:30 – zdejmujemy pokrywkę, zwiększamy temperaturę piekarnika do 200 °C i dopiekamy gęś przez 30–40 minut, aż skórka będzie chrupiąca.
• 12:00 – z ziemniaków, mąki i soli zagniatamy ciasto na loksze i dzielimy je na 12 kulek.
• 12:15 – wyjmujemy gęś i zostawiamy, by odpoczęła. W tym czasie pieczemy loksze na suchej płycie lub patelni i smarujemy je gęsim smalcem.
• 12:45 – podgrzewamy kapustę i dzielimy gęś na porcje, a o 13:00 podajemy obiad.

• 1 gęś o wadze 4–4,5 kg, 3 kwaskowate jabłka i 1 cebulę,
• na loksze 1 kg ziemniaków, 300 g mąki pszennej i 50 g masła – wyjdzie 12 lokszy,
• na czerwoną kapustę 1 kg kapusty, 1 jabłko, 1 cebulę i 150 ml czerwonego wina,
• sól, kminek w ziarnach, mielony czarny pieprz, a do kapusty ocet jabłkowy, cukier, liść laurowy i goździki.

Dla 2–4 osób wystarczą gęsie udka z czerwoną kapustą i lokszami, które zmieszczą się w mniejszej brytfannie. Zamiast gęsi możemy upiec całą kaczkę z jabłkami albo kacze udka z kapustą. Z gęsiej wątróbki szybko przygotujemy wątróbkę z cebulą i jabłkami, a loksze możemy zrobić także bez ziemniaków, z mąki i mleka acidofilnego.

Wszystkie przepisy na ten dzień znajdują się w zbiorze Przepisy na św. Marcina.

Według legendy święty Marcin z Tours nie chciał zostać biskupem i ukrył się wśród gęsi, które zdradziły go swoim gęganiem. Dlatego w jego święto piecze się gęś. W Czechach w dniu św. Marcina o 11:11 po raz pierwszy otwiera się młode wino świętomarcińskie. Marcin pojawia się też w znanym słowackim przysłowiu „Marcin przyjeżdża na białym koniu”, czyli często ze śniegiem.